مزاحمت از حق کیفری

مزاحمت از حق کیفری یعنی زمانی که یک نفر، استفاده شما از حق قانونی تان در یک ملک غیرمنقول رو مختل می کنه، بدون اینکه اون ملک رو به طور کامل از تصرف شما دربیاره. این کار اگه با قصد و نیت بد باشه، جرم محسوب میشه و قانون برای مرتکبش مجازات تعیین کرده.

زندگی آپارتمان نشینی و شهری با خودش یه سری دردسرها و چالش های حقوقی هم میاره که گاهی ممکنه حسابی آدم رو کلافه کنه. یکی از این مشکلات رایج که شاید برای شما یا اطرافیانتون پیش اومده باشه، مسئله «مزاحمت از حق» هست. فکر کنید حیاط خونه تون مشترکه و شما حق دارید ماشینتون رو توش پارک کنید، اما یه نفر میاد و با گذاشتن یه وسیله بزرگ، جلوی استفاده شما رو می گیره. یا مثلاً حق عبور از یه مسیر مشخص رو دارید، ولی یکی با کارهاش، عبور و مرور شما رو سخت می کنه. اینجا دیگه پای چیزی به اسم «مزاحمت از حق کیفری» به میون میاد که فقط یه بحث حقوقی ساده نیست، بلکه جنبه مجرمانه هم داره.

خیلی ها مزاحمت از حق رو با مفاهیم دیگه ای مثل «ممانعت از حق» یا «تصرف عدوانی» اشتباه می گیرن، در حالی که این سه تا با هم فرق های اساسی دارن و تشخیص درستشون برای پیگیری قانونی، مثل آب خوردن مهم و حیاتیه. تو این مقاله قراره بریم سراغ «مزاحمت از حق کیفری» و صفر تا صدش رو با زبون خودمونی و ساده براتون توضیح بدیم؛ از اینکه اصلاً این جرم چیه و کجاها اتفاق می افته تا اینکه چطوری باید از حق خودمون دفاع کنیم و چقدر مجازات داره.

مفهوم مزاحمت از حق: اصلاً چی هست؟

خب، بریم سراغ اصل مطلب. مزاحمت از حق چیه؟ اصلاً کی می تونه ادعا کنه که از حقش مزاحمت شده؟ اگه بخوایم خیلی ساده بگیم، مزاحمت از حق یعنی وقتی کسی با یه سری کارها، باعث بشه شما نتونید از حق تون تو یه ملک غیرمنقول (یعنی هر چیزی که قابل جابجایی نیست، مثل زمین، خونه، آپارتمان و…) به راحتی استفاده کنید. اما اینجا یه نکته خیلی مهمه: تو مزاحمت از حق، شخص مزاحم، ملک یا اون حق رو به طور کامل از شما نمی گیره، بلکه فقط یه اخلال جزئی ایجاد می کنه.

مثلاً فرض کنید شما حق دارید از حیاط مشاع برای رفت و آمد استفاده کنید. حالا همسایه تون میاد و ماشینش رو طوری پارک می کنه که شما برای رد شدن از حیاط، باید کلی دور بزنید یا با زحمت زیاد رد بشید. این یه نمونه بارز از مزاحمت از حقه. ماشین شما هنوز تو پارکینگه و حق عبور رو هم دارین، ولی اون فرد داره برای استفاده شما از این حق، مزاحمت ایجاد می کنه.

ماده ۱۶۰ قانون آیین دادرسی مدنی هم قشنگ این موضوع رو تعریف کرده و میگه: «دعوای مزاحمت، عبارت است از دعوایی که به موجب آن، متصرف مال غیر منقول، درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است، بدون این که مال را از تصرف متصرف، خارج کرده باشد.» دیدید؟ دقیقاً همون چیزی که گفتیم؛ مال رو از تصرف بیرون نمی کنه، فقط مزاحم میشه.

حق انتفاع و ارتفاق چیه؟

برای اینکه مفهوم مزاحمت از حق رو بهتر بفهمیم، باید یه کم در مورد «حق انتفاع» و «حق ارتفاق» صحبت کنیم. این دو تا حق، معمولاً همون حقوقی هستن که ممکنه مورد مزاحمت قرار بگیرن.

• حق ارتفاق: فکر کنید ملک شما راه به جایی نداره و مجبورید از زمین همسایه برای عبور و مرور استفاده کنید. اگه این حق عبور قانونی باشه (مثلاً تو سندتون قید شده باشه یا سابقه طولانی داشته باشه)، شما دارنده حق ارتفاق عبور هستید. یا مثلاً حق مجری آب (یعنی آب از زمین همسایه رد بشه تا به زمین شما برسه) یا حق داشتن ناودان روی دیوار همسایه، همگی حق ارتفاق هستن.
• حق انتفاع: این حق یعنی شما می تونید از منافع یه مالی که مال کس دیگه است، استفاده کنید. مثلاً صاحب یه باغی، به شما اجازه میده برای یه مدت مشخص، از میوه هاش استفاده کنید یا توش زندگی کنید. اینجا شما دارنده حق انتفاع هستید.

حالا اگه کسی برای استفاده شما از همین حقوق ارتفاق یا انتفاع، اخلال ایجاد کنه، وارد بحث مزاحمت از حق می شیم. یادتون باشه، برای شکایت مزاحمت از حق، لازم نیست حتماً مالک ملک باشید؛ همین که ثابت کنید یکی از این حقوق رو داشتین و کسی داره مزاحمت ایجاد می کنه، کفایت می کنه.

مزاحمت از حق کیفری یعنی چی؟ (مجازات و سوءنیت)

حالا که فهمیدیم مزاحمت از حق اصلاً چیه، بریم سراغ جنبه «کیفری»ش. راستش رو بخواید، هر مزاحمتی جنبه کیفری نداره. یعنی اگه مثلاً همسایه تون بدون قصد و نیت بد، به اشتباه ماشینش رو طوری پارک کرده که کمی اذیت میشید، شاید بشه از راه حقوقی حلش کرد، ولی برای اینکه یه مزاحمت، جنبه کیفری پیدا کنه، باید یه عنصر مهم بهش اضافه بشه: «عمد و سوءنیت».

اگه یه نفر با قصد و نیت قبلی و برای اینکه شما رو اذیت کنه یا مانع استفاده تون از حق بشه، کاری انجام بده که مزاحمت محسوب بشه، اینجا دیگه پای قانون مجازات اسلامی به میون میاد و اون عمل میشه جرم مزاحمت از حق کیفری.

ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (ستون فقرات جرم)

ببینید، اصل و اساس مزاحمت از حق کیفری، برمی گرده به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات و مجازات های بازدارنده). این ماده چی میگه؟ اجازه بدین بخش مربوط به مزاحمت رو براتون ساده کنم:

هر کس به وسیله صحنه سازی از قبیل پی کنی، دیوارکشی، تغییر حد فاصل، امحای مرز، کرت بندی، نهرکشی، حفر چاه، غرس اشجار و زراعت و امثال آن … یا اقدام به هر گونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می شود. دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق نماید.

همونطور که دیدید، این ماده به صراحت از «ایجاد مزاحمت» اسم برده و براش مجازات حبس تعیین کرده. پس اگه مزاحمتی که براتون ایجاد شده، با قصد و نیت قبلی و برای اخلال تو حق شما باشه، می تونید از طریق کیفری پیگیری کنید و مجازات رو برای متخلف بخواید.

فرق اساسی با مزاحمت حقوقی

تفاوت اصلی بین مزاحمت از حق کیفری و حقوقی، همونطور که گفتیم، تو «عنصر عمد و سوءنیت» هست. تو پرونده های حقوقی، نیازی به اثبات این نیت بد نیست و فقط کافیه ثابت کنید مزاحمتی اتفاق افتاده و شما از استفاده از حقتون محروم یا محدود شدین. هدف تو دعاوی حقوقی، فقط رفع مزاحمت و اگه خسارتی وارد شده، جبران اونه.

اما تو دعاوی کیفری، شما باید ثابت کنید که طرف مقابل با آگاهی کامل و قصد و نیت بد، این مزاحمت رو ایجاد کرده. اگه این سوءنیت اثبات بشه، علاوه بر رفع مزاحمت و اعاده وضع به حال سابق، فرد مزاحم مجازات حبس هم میشه. این جنبه کیفری باعث میشه پرونده ها سریع تر به نتیجه برسن و برای متخلف هم بازدارندگی بیشتری داشته باشه.

سه تا رکن اصلی مزاحمت از حق کیفری

هر جرمی برای اینکه بتونه در دادگاه اثبات بشه و مجازات داشته باشه، باید از سه تا رکن اصلی تشکیل شده باشه. مزاحمت از حق کیفری هم از این قاعده جدا نیست. این ارکان رو با هم بررسی می کنیم:

رکن قانونی (قانون چی میگه؟)

رکن قانونی یعنی اینکه اصلاً اون کار تو قانون به عنوان جرم شناخته شده باشه. اگه قانونی در موردش وجود نداشته باشه، هیچ عملی نمی تونه جرم محسوب بشه. تو بحث ما، ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، رکن قانونی جرم مزاحمت از حق کیفری رو تشکیل میده. این ماده به وضوح میگه که ایجاد مزاحمت، جرمه و براش مجازات تعیین کرده. پس، اینجا خیالمون راحته که عملی که اتفاق افتاده، از نظر قانونی، جرمه و قابل پیگیریه.

رکن مادی (عملیات مجرمانه چیه؟)

رکن مادی یعنی اون کاری که عملاً اتفاق افتاده و شما می تونید اون رو ببینید یا حس کنید. این رکن تو مزاحمت از حق کیفری، چند تا بخش مهم داره:

• فعل مثبت مادی، نه کاری نکردن: این جرم فقط با انجام یه کار یا فعل مثبت محقق میشه. یعنی اگه کسی کاری نکنه و صرفاً از انجام یه وظیفه خودداری کنه، نمی تونید به جرم مزاحمت از حق کیفری ازش شکایت کنید. مثلاً اگه همسایه شما باید یه در رو باز می کرد و نکرده، این ترک فعل محسوب میشه و از این طریق قابل پیگیری نیست. اما اگه در رو بسته و قفل کرده، این دیگه فعل مثبته.
• فقط اموال غیرمنقول (این خیلی مهمه!): یه نکته طلایی اینجا هست: موضوع جرم مزاحمت از حق، فقط و فقط «اموال غیرمنقول» هستن. یعنی زمین، خونه، آپارتمان، باغ و چیزهایی شبیه به این ها. اگه کسی برای استفاده شما از یه مال منقول (مثل ماشین یا وسایل دیگه) مزاحمت ایجاد کنه، این دیگه جنبه کیفری مزاحمت از حق نداره و باید از طریق دیگه (مثل دعوای حقوقی یا حتی تخریب و…) پیگیری بشه. پس یادتون باشه، مزاحمت ملکی کیفری فقط برای ملک و اراضیه.
• شاکی باید حق یا سابقه تصرف داشته باشه: شما برای شکایت، لازم نیست حتماً مالک باشید؛ همین که ثابت کنید تو اون ملک یا نسبت به اون حق، سابقه تصرف داشتین یا به طور قانونی اون حق رو دارین (مثل حق ارتفاق عبور)، کافیه. مثلاً یه مستأجر که سال هاست تو یه ملک زندگی می کنه و از پارکینگش استفاده می کرده، می تونه از مزاحمت برای استفاده از پارکینگ شکایت کنه، حتی اگه مالک نباشه.
• نتیجه: اخلال، نه سلب کامل: تو مزاحمت از حق، نتیجه عمل مجرمانه، «اخلال» تو استفاده شما از حق یا تصرفتون هست، نه سلب کامل و از بین بردن اون. یعنی شما هنوز حق رو دارین و می تونید ازش استفاده کنید، اما با سختی یا به شکل محدود. اگه حق به طور کامل از شما سلب بشه، اون دیگه میشه «ممانعت از حق» که جلوتر به تفاوت هاش می پردازیم.

رکن معنوی (قصد و نیت بدهکار)

رکن معنوی یا روانی، همون قصد و نیت بده که تو جرایم کیفری اهمیت زیادی داره. برای اثبات جرم مزاحمت از حق کیفری، باید دو تا نیت وجود داشته باشه:

• سوءنیت عام: یعنی فرد مزاحم، با اراده و آگاهی، اون فعل مثبت مادی رو انجام داده باشه. مثلاً عمداً اون مانع رو تو مسیر شما قرار داده باشه.
• سوءنیت خاص: یعنی فرد مزاحم، با قصد و نیت مشخص «اخلال و ممانعت از استفاده شما از حق یا تصرفتون» این کار رو کرده باشه. یعنی هدفش صرفاً اذیت کردن شما یا محدود کردن حقتون بوده. اثبات این سوءنیت در جرم مزاحمت از حق خیلی مهمه و نقش اساسی تو کیفری شدن پرونده داره.

مصادیق رایج مزاحمت از حق کیفری: کجاها ممکنه پیش بیاد؟

فکر کنید یه روز از خواب بیدار میشید و می بینید همسایه تون بدون اینکه به شما خبر بده، یه وسیله ای رو جلوی در ورودی پارکینگتون گذاشته. این یه نمونه خیلی ملموس از جرم مزاحمت از حق کیفریه. بیایید چند تا مثال دیگه رو با هم ببینیم تا بهتر متوجه بشید:

• بستن راه عبور: اگه شما حق عبور از یه مسیر مشخص (مثلاً یه کوچه بن بست یا مسیر مشترک) رو داشته باشید و کسی عمداً با قرار دادن خودرو، مصالح ساختمانی، زباله یا هر وسیله دیگه ای، مسیر رو تنگ کنه یا عبور شما رو سخت کنه، این مزاحمت از حق عبور شماست.
• ایجاد سروصدای عمدی و مداوم: تو بعضی موارد، ایجاد سروصدا یا آلودگی صوتی بیش از حد و عمدی که مستقیماً مانع استفاده شما از یک حق خاص، مثلاً حق انتفاع از فضای سبز مشترک یا آرامش ملک شخصی تون میشه، می تونه مصداق مزاحمت باشه. البته این مورد کمی حساس تره و باید ثابت بشه که سروصدا به قصد اخلال در حق خاصی انجام شده.
• ایجاد مانع برای نور یا دید: اگه شما حق نورگیری از یه پنجره رو دارین یا از دید و منظره خاصی بهره مند هستید (مثلاً تو قانون محلی یا ساخت و ساز، حق نور و دید شما تثبیت شده باشه) و همسایه عمداً و با نصب یه سازه یا کاشتن درختان بلند، مانع استفاده شما از این حقوق بشه، این هم می تونه مزاحمت از حق تلقی بشه.
• اخلال در مجرای آب: اگه حق عبور مجرای آب از زمین همسایه رو دارین و اون با تغییرات جزئی تو مسیر یا قرار دادن سنگ و خاک، مانع جریان آب بشه، این مزاحمت از حق مجری آب شماست.

یه نکته مهم اینه که تو همه این مثال ها، اصل بر اینه که شما هنوز «می تونید» از حق تون استفاده کنید، اما با زحمت و اخلال. اگه مانع به قدری بزرگ باشه که اصلاً نتونید از حق تون استفاده کنید، بحث «ممانعت از حق» میشه که یه کم فرق داره.

مجازات مزاحمت از حق کیفری: چی در انتظار متخلفه؟

خب، رسیدیم به بخش جذاب ماجرا! اگه کسی جرم مزاحمت از حق کیفری رو مرتکب بشه، قانون براش مجازات تعیین کرده. این مجازات تو ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی اومده، اما یه تغییرات مهمی هم داشته که باید حواسمون بهش باشه.

حبس و تغییرات جدید (قانون کاهش مجازات)

طبق ماده ۶۹۰، مجازات مزاحمت از حق، «یک ماه تا یک سال حبس» بود. اما یه خبر خوب (یا بد، بستگی به اینکه شاکی باشی یا متشاکی!) اینه که با تصویب «قانون کاهش مجازات حبس تعزیری» در سال ۱۳۹۹، مجازات این جرم برای املاک خصوصی اشخاص، کمتر شده. الان اگه مجازات مزاحمت از حق کیفری مطرح بشه و موضوع شکایت مربوط به املاک شخصی باشه، مجازات حبس به «پانزده روز تا شش ماه حبس» کاهش پیدا می کنه. این کاهش مجازات حبس تعزیری، تغییر مهمیه که باید حتماً بدونیم.

علاوه بر حبس، دادگاه یه تکلیف مهم دیگه هم داره: «اعاده وضع به حال سابق». یعنی چی؟ یعنی دادگاه دستور میده که اون مزاحمتی که ایجاد شده بود، برطرف بشه و همه چیز به حالت قبل از مزاحمت برگرده. مثلاً اگه ماشینی جلوی راه شما پارک شده بود، دستور میده که ماشین برداشته بشه.

جرم قابل گذشت یعنی چی؟

یکی از ویژگی های مهم جرم مزاحمت از حق کیفری، اینه که از «جرایم قابل گذشت» محسوب میشه. این یعنی چی؟ یعنی:

• شروع پرونده با شاکی: تا وقتی شاکی (یعنی کسی که از حقش مزاحمت شده) شکایت نکنه، دادسرا یا دادگاه نمی تونن پرونده رو شروع کنن.
• با رضایت شاکی، پرونده تموم میشه: اگه شاکی هر زمان (حتی بعد از صدور حکم و قبل از اجرای کامل مجازات) رضایت بده و از شکایتش صرف نظر کنه، تعقیب قانونی متوقف میشه و متهم دیگه مجازات نمیشه. این یه فرصت خوب برای میانجی گری و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافاته.

توجه به قابل گذشت بودن این جرم، تو روند پیگیری خیلی مهمه.

درجه جرم

جرایم تو قانون ما، بر اساس شدت مجازات، درجه بندی میشن. مزاحمت از حق کیفری (با مجازات ۱۵ روز تا ۶ ماه حبس) معمولاً جزو جرایم درجه ۷ محسوب میشه. این درجه بندی روی چیزهایی مثل صلاحیت دادگاه، امکانات تخفیف مجازات و حتی اینکه پرونده مستقیم تو دادگاه بررسی بشه یا اول بره دادسرا، تأثیر داره.

چطوری شکایت مزاحمت از حق کیفری رو پیگیری کنیم؟ (گام به گام)

اگه خدای نکرده با مزاحمت از حق کیفری روبرو شدید، باید بدونید چطور پیگیریش کنید. این مراحل رو با هم ببینیم:

کجا بریم؟ دادگاه کیفری دو

برخلاف خیلی از جرایم که اول باید تو دادسرا تحقیقات مقدماتی انجام بشه، جرم مزاحمت از حق کیفری (به دلیل اینکه مجازاتش معمولاً کمتر از شش ماه حبس میشه و جزو جرایم درجه ۷ هست) معمولاً مستقیماً تو «دادگاه کیفری دو» رسیدگی میشه و لزوماً نیازی نیست که اول به دادسرا مراجعه کنید. البته گاهی هم ممکنه دادگاه صلاح بدونه که پرونده رو برای تحقیقات بیشتر به دادسرا بفرسته.

یه نکته مهم دیگه: دادگاه صالح برای رسیدگی به این جرم، «دادگاهی هست که ملک غیرمنقول تو حوزه قضایی اون قرار داره». یعنی اگه ملک شما تو تهرانه، باید تو دادگاه های تهران شکایت کنید، نه مثلاً اصفهان!

مراحل عملی شکایت:

1. جمع آوری دلایل و مستندات: این مرحله از نون شب هم واجب تره! شما باید هر مدرکی که نشون میده مزاحمتی اتفاق افتاده و شما صاحب حق یا سابقه تصرف بودین رو جمع آوری کنید. این مدارک می تونه شامل:
   • عکس و فیلم از صحنه مزاحمت
   • شهادت شاهدین (همسایه ها، دوست و آشنا)
   • سند مالکیت، اجاره نامه یا هر مدرک دیگه ای که حق شما رو اثبات کنه
   • نامه از مراجع ذیربط (مثلاً شهرداری، اداره آب و فاضلاب) اگه به موضوع مرتبط باشه.
2. تنظیم شکواییه: بعد از جمع آوری مدارک، باید یه «شکواییه» تنظیم کنید. شکواییه یه فرم حقوقیه که توش باید مشخصات کامل خودتون و طرف مقابل، شرح دقیق اتفاق (کی، کجا، چطوری مزاحمت ایجاد شد)، زمان و مکان وقوع جرم و لیستی از مدارکتون رو بنویسید. این قسمت خیلی مهمه و اگه به درستی نوشته نشه، ممکنه پرونده تون با مشکل روبرو بشه. بهتره برای تنظیم شکواییه، از یه وکیل یا مشاور حقوقی کمک بگیرید.
3. ثبت شکواییه: شکواییه و مدارکتون رو باید از طریق «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی» ثبت کنید. بعد از ثبت، پرونده شما به دادگاه کیفری دو صالح ارسال میشه.
4. مراحل رسیدگی در دادگاه: بعد از ثبت شکواییه، مراحل زیر طی میشه:
   • براتون ابلاغیه می فرستن که برید دادگاه.
   • جلسه رسیدگی تشکیل میشه و قاضی حرفای شما و طرف مقابل (اگه حاضر بشه) رو گوش میده.
   • طرفین می تونن از خودشون دفاع کنن و مدارک و دلایلشون رو ارائه بدن.
   • در نهایت، قاضی بر اساس مدارک و اظهارات، رأی خودش رو صادر می کنه.

یه نکته دیگه: برای اثبات «سبق تصرف» (یعنی اینکه شما قبلاً از اون حق استفاده می کردید)، بهتره زودتر شکایت کنید. هرچی زمان بگذره، اثباتش سخت تر میشه.

تفاوت های مزاحمت از حق کیفری با ممانعت از حق و تصرف عدوانی: سه برادر حقوقی!

این سه تا دعوا یعنی مزاحمت از حق، ممانعت از حق و تصرف عدوانی، خیلی وقت ها با هم اشتباه گرفته میشن، اما تو دنیای حقوق، فرقشون مثل فرق شب و روزه! اگه بخوایم ساده بگیم، هر سه تاشون به نوعی به «تصرف» و «حقوق ملکی» مربوط میشن، اما هر کدوم یه جنبه خاص دارن. بیایید یه جدول مقایسه ای ببینیم و بعدش با جزئیات بیشتر به هر کدوم بپردازیم:

ویژگی	مزاحمت از حق	ممانعت از حق	تصرف عدوانی
ماهیت عمل	ایجاد اخلال جزئی در استفاده از حق یا تصرف	سلب کامل حق ارتفاق یا انتفاع	سلب کامل تصرف و استیلا بر مال
نتیجه	فرد می تواند از حق استفاده کند اما با سختی و اخلال	فرد نمی تواند از حق خود استفاده کند	مالک یا متصرف به هیچ وجه نمی تواند به ملک دسترسی داشته باشد
موضوع	حق انتفاع یا ارتفاق یا تصرف کلی در ملک غیرمنقول	حق انتفاع یا ارتفاق در ملک دیگری	تمامیت ملک غیرمنقول
نیاز به سوءنیت (در جنبه کیفری)	بله (برای کیفری شدن)	بله (برای کیفری شدن)	بله (برای کیفری شدن)
ماده قانونی (کیفری)	ماده ۶۹۰ ق.م.ا	ماده ۶۹۰ ق.م.ا	ماده ۶۹۰ ق.م.ا
ماده قانونی (حقوقی)	ماده ۱۶۰ ق.آ.د.م	ماده ۱۵۹ ق.آ.د.م	ماده ۱۵۸ ق.آ.د.م

تفاوت با ممانعت از حق: اخلال جزئی در مقابل سلب کامل حق

ممانعت از حق یعنی کسی عملاً جلوی استفاده کامل شما از حق ارتفاق یا انتفاع تون رو بگیره. فرق اصلیش با مزاحمت از حق اینه که تو ممانعت، شما دیگه اصلاً نمی تونید از حق تون استفاده کنید، در حالی که تو مزاحمت، هنوز می تونید ولی با دردسر و اخلال.

مثلاً اگه همسایه شما میاد و یه دیوار محکم و بلند جلوی مسیر حق عبور شما میکشه و دیگه اصلاً نمیشه از اون مسیر رد شد، این میشه ممانعت از حق. اما اگه فقط یه سری مصالح ساختمانی رو جوری تو مسیر بریزه که رد شدن سخت بشه، اون میشه مزاحمت از حق. ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی هم ممانعت از حق رو اینطور تعریف کرده: «دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد.»

تفاوت با تصرف عدوانی: عدم خروج ملک از تصرف در مقابل سلب کامل تصرف

تصرف عدوانی از اون دو تای دیگه هم جدی تره! تو این دعوا، یه نفر میاد و کل ملک رو از تصرف شما خارج می کنه و خودش روش سوار میشه و به طور کامل ملک رو از دست شما درمیاره. یعنی شما دیگه هیچ دسترسی و تصرفی به ملک ندارین.

فکر کنید رفتید مسافرت، برگشتید و می بینید یه نفر اومده و قفل در خونه تون رو عوض کرده و خودش رفته تو خونه تون زندگی می کنه. این دیگه تصرف عدوانیه. تو مزاحمت از حق، ملک هنوز تو تصرف شماست، فقط یکی داره اذیت می کنه. تو ممانعت از حق هم حق تون از بین رفته ولی کل ملک رو تصرف نکرده. اما تو تصرف عدوانی، دیگه کلاً ملک رو از دست شما درآورده. ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی هم تصرف عدوانی رو تعریف کرده.

نقش وکیل متخصص تو دعاوی مزاحمت از حق کیفری: چرا به وکیل نیاز داریم؟

پیگیری پرونده های حقوقی، مخصوصاً اونایی که جنبه کیفری دارن، تو دادگاه یه سری پیچیدگی های خاص خودش رو داره. اگه فکر می کنید می تونید به تنهایی از پس شکایت مزاحمت از حق بربیاید، شاید دچار اشتباه بزرگی بشید. اینجا نقش یه وکیل متخصص خیلی پررنگ میشه. چرا؟

• مشاوره قبل از اقدام: یه وکیل خبره، قبل از هر کاری به شما مشاوره میده که اصلاً پرونده شما جنبه کیفری داره یا حقوقی؟ چه مدارکی لازمه؟ و شانس موفقیت تون چقدره. این خیلی مهمه چون اگه مسیر رو اشتباه برید، هم وقتتون تلف میشه و هم هزینه های اضافی بهتون تحمیل میشه.
• تنظیم دقیق شکواییه: همونطور که گفتیم، شکواییه باید خیلی دقیق و اصولی تنظیم بشه. وکیل می دونه چطور شرح واقعه رو بنویسه، به کدوم مواد قانونی استناد کنه و چه خواسته هایی رو مطرح کنه تا شانس پیروزی شما بالا بره.
• جمع آوری و ارائه مؤثر ادله اثبات: وکیل می تونه به شما تو جمع آوری مدارک کمک کنه و مهم تر از اون، می دونه چطور این مدارک رو به بهترین شکل ممکن تو دادگاه ارائه بده و ازشون دفاع کنه. اثبات نحوه اثبات مزاحمت از حق کیفری کار هر کسی نیست.
• حضور تو جلسات رسیدگی و دفاع: حضور یه وکیل باتجربه تو جلسات دادگاه، باعث میشه شما با آرامش خاطر بیشتری پرونده تون رو دنبال کنید. وکیل با اشراف به قوانین و رویه های قضایی، می تونه بهترین دفاع رو از حق شما داشته باشه و از حقوق تون در برابر طرف مقابل دفاع کنه.
• تسریع در روند پرونده: وکیل ها به دلیل تجربه ای که دارن، معمولاً می تونن روند پرونده رو تسریع ببخشن و از کاغذبازی های اداری و تأخیرهای بی مورد جلوگیری کنن.

خلاصه کلام اینکه، تو مواجهه با مزاحمت ملکی کیفری، کمک گرفتن از یه وکیل متخصص، نه تنها شانس موفقیت شما رو بیشتر می کنه، بلکه از استرس و سردرگمی های شما هم حسابی کم می کنه.

نتیجه گیری

ببینید، تو دنیای شلوغ امروز که هممون تو ساختمون ها و محله های شلوغ زندگی می کنیم، آشنایی با حقوق خودمون و البته وظایفمون در قبال دیگران، یه چیز حیاتیه. مسئله «مزاحمت از حق کیفری» هم دقیقاً یکی از همین مواردیه که دونستنش می تونه کلی از مشکلات و درگیری های احتمالی رو حل کنه. یادمون باشه، این جرم فقط برای اموال غیرمنقوله و شرط اصلیش هم «قصد و نیت بد» یا همون سوءنیته که می تونه برای متخلف، مجازات حبس (با تخفیف های جدید) و البته اجبار به برگردوندن وضع به حالت اول رو در پی داشته باشه.

مهم ترین پیامی که می خوایم بهتون بدیم اینه که اگه حس کردین کسی داره حق قانونی تون رو تو ملک مختل می کنه، اولاً نترسید و ثانیاً حتماً قبل از هر اقدامی، با یه وکیل یا مشاور حقوقی متخصص مشورت کنید. اون ها می تونن با راهنمایی های درست، بهتون کمک کنن تا بهترین مسیر رو برای دفاع از حق تون انتخاب کنید و به نتیجه مطلوب برسید. یادتون باشه، حق گرفتنیه و آگاهی، اولین قدم برای گرفتن حقه!